Standardy postępowania mediatora i prowadzenia mediacji w sprawach karnych i nieletnich.

Standardy mają charakter wytycznych i wskazówek obowiązujących mediatorów, NIE SĄ jednak źródłem prawa.

 

Definicja mediacji:

Postępowanie mediacyjne to dobrowolne i poufne porozumiewanie się stron (pokrzywdzonego i sprawcy przestępstwa), znajdujących się w konflikcie karnym w obecności bezstronnej i neutralnej osoby trzeciej - mediatora w celu dojścia do ugody, która by satysfakcjonowała obie strony. Gospodarzami mediacji są pokrzywdzony i sprawca. Mediator jest obrońcą procedury mediacyjnej i pomaga stronom w dojściu do porozumienia.

 

Postępowanie mediacyjne:

Postępowanie mediacyjne jest jedną z form sprawiedliwości naprawczej, która zwraca uwagę na konieczność uwzględnienia interesów i potrzeb (materialnych, proceduralnych, emocjonalnych i moralnych) pokrzywdzonego poprzez zadośćuczynienie przez sprawcę za wyrządzone krzywdy i szkody. W mediacji i sesji sprawiedliwości naprawczej najważniejszy jest proces, jaki zachodzi między ofiarą a sprawcą, który prowadzi do przywrócenia naruszonych więzi społecznych, do ładu społecznego.

 

Celem mediacji w sprawach karnych jest:

  • zadośćuczynienie lub naprawienie szkody wyrządzonej przez sprawcę, realizowane w różnych formach (np. zwrot kosztów poniesionych przez pokrzywdzonego z powodu wyrządzonej mu szkody), praca na rzecz społeczności lokalnej, instytucji charytatywnej, nieodpłatna praca na rzecz pokrzywdzonego (np. sprzątanie, porządkowanie), przeproszenie czy wyrażenie skruchy przez sprawcę;

  • zrozumienie przez sprawcę, jaką szkodę i krzywdę wyrządził pokrzywdzonemu, oraz przyjęcie odpowiedzialności za popełnione czyny;

  • przywrócenie ładu społecznego;

  • edukacja prawna społeczeństwa;

  • odciążenie wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania oraz zwiększenie zaufania do tych instytucji.

Mediacja rozpoczyna się i kończy w sądzie (w prokuraturze), jednakże postępowanie mediacyjne odbywa się poza organem procesowym i jest od niego niezależne. Sprawę do mediacji może skierować także Policja w postępowaniu przygotowawczym.

 

Standardy

Powodzenie mediacji jako metody rozwiązywania konfliktów zależy w dużym stopniu od profesjonalizmu mediatorów, to znaczy od ich specjalistycznego przeszkolenia i wysokiego poziomu etyki zawodowej.

Standardy:

  • służą jako pomoc w prowadzeniu praktyk mediacyjnych,

  • zapewniają większe bezpieczeństwo stronom mediacji, instytucjom, z którymi współpracują mediatorzy i samym mediatorom,

  • zwiększają zaufanie społeczne do mediacji jako skutecznej metody rozwiązywania konfliktów,

  • pomagają kandydatom na mediatorów w decyzji o podjęciu się tej funkcji.

Mediator wypełnia swoje obowiązki z poszanowaniem praw i wolności człowieka, bez względu na płeć, wiek, rasę, narodowość, wyznanie, poglądy polityczne, popełnione czyny czy inne uwarunkowania.

 

Standard I

Mediator dba o dobrowolność uczestniczenia w mediacji i zawierania porozumienia.

  1. Strony informują mediatora o wyrażeniu zgody na uczestniczenie w mediacji, o czym mediator zawiadamia sąd lub inną instytucję, która przesłała sprawę do mediacji, chyba że taką zgodę strony wyraziły już wcześniej przed organem procesowym (sądem, prokuratorem, Policją), który skierował sprawę do mediacji.

  2. Mediatorowi nie wolno wywierać presji na strony, aby uczestniczyły w mediacji ani by zawarły ugodę (porozumienie).

  3. Strony uzyskują od mediatora jednoznaczną informację o możliwości wycofania się z postępowania mediacyjnego na każdym jego etapie oraz o możliwości wybrania innego mediatora.

  4. Mediator powinien być zaakceptowany przez strony. Nikt nie ma prawa narzucać wyboru mediatora, którego odrzuciła jedna ze stron.

  5. Warunek pełnej dobrowolności jest bezwzględny; odróżnia to postępowanie mediacyjne od postępowania sądowego i arbitrażowego.

Standard II

Mediator jest neutralny wobec przedmiotu sporu. Mediator nie narzuca stronom swoich rozwiązań, nawet jeśli uważa je za najlepsze. Jest obrońcą rzetelnej procedury, a nie konkretnego porozumienia.

Standard III

Mediator jest bezstronny wobec uczestników mediacji.

  1. Mediator nie przychyla się do racji żadnej ze stron. Powinien prowadzić mediację w taki sposób, aby ewentualna nierównowaga między stronami nie wpływała na przebieg mediacji i na jej ostateczny rezultat.

  2. Mediator wystrzega się jakiejkolwiek stronniczości lub okazywania uprzedzeń czy też oceniania stron ze względu na ich wiek, płeć, rasę, pochodzenie, wykształcenie lub zachowanie w związku z przestępstwem czy podczas mediacji.

  3. Jeśli mediator nie jest w stanie prowadzić mediacji w bezstronny sposób, jest zobowiązany do odmowy prowadzenia postępowania mediacyjnego.

  4. Mediatorowi przed postępowaniem mediacyjnym, w czasie jego trwania i po zakończeniu mediacji nie wolno przyjmować od stron ani dawać stronom żadnych prezentów, które mogłyby nasunąć uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.

  5. Mediator powinien respektować godność stron i zapewniać, aby strony odnosiły się do siebie z szacunkiem.

Standard IV

Mediator dba o poufność mediacji.

  1. Mediacja jest poufna, jej przebieg jest tajemnicą. Mediator nie ujawnia nikomu informacji, jakie uzyskuje podczas prowadzenia mediacji.

  2. W przypadku ujawnienia w trakcie postępowania mediacyjnego informacji o przestępstwie wymienionym w art. 240 § 1 k.k. - mediator przekazuje informacje odpowiednim organom procesowym.

  3. Mediator lub ośrodek mediacyjny zabezpiecza posiadane dokumenty dotyczące mediacji w sposób respektujący zasadę poufności, a po zakończeniu mediacji zwraca do organu procesowego wszystkie otrzymane od niego dokumenty.

Standard V

Mediator jest bezinteresowny.

  1. Mediator nie czerpie żadnych korzyści materialnych z tego, co jest przedmiotem negocjacji między stronami. Nie może mieć też żadnego osobistego interesu z faktu, sposobu czy formy zawarcia ugody.

  2. Mediator nie zawiera transakcji handlowych ani nie prowadzi interesów gospodarczych ze stronami przed postępowaniem mediacyjnym, w czasie jego trwania ani po zakończeniu mediacji.

  3. Za przeprowadzenie postępowania mediacyjnego mediator otrzymuje ryczałt od Skarbu Państwa.

Standard VI

Mediator rzetelnie informuje strony o istocie i przebiegu mediacji oraz ocenia zdolność stron do uczestniczenia w postępowaniu mediacyjnym.

  1. Z chwilą otrzymania sprawy do mediacji (wraz ze stosownymi dokumentami), mediator informuje organ procesowy o przystąpieniu do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Jeśli któraś ze stron nie wyrazi zgody na udział w mediacji czy się z niej wycofa, mediator niezwłocznie zwraca sprawę organowi procesowemu.

  2. Mediator informuje strony o instytucji mediacji, o korzyściach z uczestnictwa w niej dla stron i o własnych kwalifikacjach. Wszelka taka informacja powinna być rzetelna i wyczerpująca.

  3. Rozpoczynając postępowanie mediacyjne, mediator rozmawia oddzielnie z każdą ze stron (najpierw ze sprawcą, a po wyrażeniu przez niego zgody na udział w mediacji - z pokrzywdzonym), przedstawia stronom zasady, przebieg, cele i możliwe rezultaty mediacji. Odbiera od stron zgodę na udział w postępowaniu mediacyjnym, informuje o ich uprawnieniach oraz o tym, że wycofanie się z mediacji nie powoduje dla stron żadnych niekorzystnych skutków prawnych.

  4. Mediator ocenia gotowość i zdolność stron do uczestniczenia w mediacji.

  5. Mediator nie prowadzi postępowania mediacyjnego, jeśli uzna, że jedna lub więcej ze stron są niezdolne (np. niezrównoważone psychicznie), niegotowe (nie rozumieją istoty mediacji) lub niechętne do uczestniczenia w mediacji (np. uważają, że to sąd powinien rozstrzygnąć konflikt).

  6. Jeżeli mediator z uzasadnionych powodów nie może dotrzymać terminu zakończenia mediacji, zawiadamia o tym niezwłocznie sąd, prokuratora, Policję - celem uzyskania zgody na przedłużenie tego terminu.

Ponadto mediator:

  1. Informuje strony, że jako mediator jest bezstronny i neutralny oraz że nie może narzucić im żadnego rozwiązania; strony same dochodzą do najbardziej odpowiednich dla siebie rozwiązań (form zadośćuczynienia), które mają być zawarte w ugodzie (porozumieniu). Mediator czuwa nad realnością porozumienia stron i pomaga w jednoznacznym sformułowaniu ugody.

  2. Informuje strony, że ugoda zawarta w postępowaniu mediacyjnym musi być zgodna z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz że będzie sprawdzona przez organ procesowy, a także że ostateczną decyzję w sprawie podejmuje sąd lub prokurator.

  3. Informuje strony o możliwości spotkań na osobności i wyjaśnia zasady, a zwłaszcza reguły przestrzegania poufności podczas tych spotkań.

  4. Informuje strony o możliwości obecności podczas postępowania mediacyjnego innych osób i w takim przypadku odbiera na to zgodę stron.

  5. Wyjaśnia swoje obowiązki (zadania), w tym zwłaszcza przestrzegania reguły poufności.

  6. Wyjaśnia stronom, że mogą wycofać się z mediacji w dowolnym momencie bez niekorzystnych konsekwencji prawnych.

  7. Wyjaśnia, w jakich okolicznościach przerywa lub kończy postępowanie mediacyjne.

Standard VII

Mediator dba o wysoki poziom swoich kwalifikacji zawodowych.

  1. Mediator posiada ogólną wiedzę na temat przepisów prawa karnego i prawa nieletnich oraz zna odpowiednie akty wykonawcze.

  2. Mediator zdobywa wiedzę i umiejętności określone w standardach alternatywnych metod rozwiązywania sporów. Dlatego niezbędne jest specjalistyczne przeszkolenie mediatorów, według standardów wyznaczonych przez Społeczną Radę ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów przy Ministrze Sprawiedliwości.

  3. Mediator stale pogłębia i doskonali wiedzę i umiejętności. Kontynuuje edukację mediacyjną (np. udział w szkoleniach, konferencjach, superwizjach itp.).

Rejestr zmian dla: Standardy postępowania mediatora i prowadzenia mediacji w sprawach karnych i nieletnich.

Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Rejonowy w Kołobrzegu
Wytworzył:
Iwona Zielińska
Opublikował:
Marcin Igel
Dokument z dnia:
2014-09-16
Publikacja w dniu:
2014-09-16
Opis zmiany:
b/d